सुझुकीचा पुरवठादारांना नवा नियम; 7 दिवस उत्पादनाऐवजी 6 दिवस काम, एक पूर्ण दिवस मशीन देखभालीसाठी

जास्त कार बनवायच्या असतील तर कारखाना सातही दिवस चालवणे स्वाभाविक वाटते. सुझुकी मात्र उलटा मार्ग घेत आहे. कंपनीने भारतातील पुरवठादारांना आठवड्यात एक पूर्ण दिवस उत्पादन थांबवून मशीनच्या नियोजित देखभालीसाठी राखून ठेवण्यास सांगितले आहे. कारण मारुती सुझुकी 2030 पर्यंत वार्षिक उत्पादन सुमारे 24 लाख वाहनांवरून 40 लाखांपर्यंत वाढवण्याची तयारी करत आहे आणि अचानक मशीन बंद पडण्याचा धोका कमी करायचा आहे.

नवे कामकाज मॉडेल काय?

रॉयटर्सच्या सूत्रांनुसार सुझुकीला पुरवठादारांनी सप्टेंबर 2027 पर्यंत दिवसाला सुमारे 20 तास, आठवड्यात 6 दिवस उत्पादन चालवण्याच्या दिशेने जावे असे वाटते. प्रत्येक दिवशी सुमारे 4 तास नियमित तपासणी आणि एक पूर्ण दिवस सखोल देखभालीसाठी उपलब्ध राहील.

आज काय घडते?

काही भारतीय वाहन-घटक पुरवठादार वाढत्या मागणीमुळे जवळजवळ सतत उत्पादन चालवतात आणि मशीन थांबली की दुरुस्ती करतात. या पद्धतीत उत्पादनाचे तास जास्त दिसतात, पण अचानक बिघाड झाल्यास संपूर्ण लाईन अनियोजित काळासाठी बंद पडू शकते.

नियोजित बंद अधिक उत्पादन कसे देतो?

मशीनचे बेअरिंग, मोटर, कटिंग टूल, स्नेहन, सेन्सर आणि मोजमाप प्रणाली वेळेवर तपासल्यास मोठा बिघाड होण्याआधी समस्या सापडते. एक नियोजित 8 किंवा 24 तासांचा बंद कधी कधी अचानक झालेल्या अनेक दिवसांच्या बंदपेक्षा कमी नुकसानकारक असतो.

गुणवत्तेशी संबंध

झिजलेले टूल किंवा चुकीच्या मापावर गेलेली मशीन उत्पादन थांबण्याआधीच खराब घटक तयार करू शकते. वाहन उद्योगात एका छोट्या भागातील दोष हजारो वाहनांवर परिणाम करू शकतो. त्यामुळे मशीनची उपलब्धता आणि उत्पादन गुणवत्ता एकमेकांशी जोडलेली आहेत.

सुझुकीने पहिल्यांदाच असा निर्देश का?

सूत्रांनुसार भारतीय पुरवठादारांसाठी अशा प्रकारचा व्यापक निर्देश कंपनीने प्रथमच दिला आहे. भारत आता सुझुकीचा सर्वात मोठा बाजार असून निर्यात केंद्र म्हणूनही महत्त्व वाढत आहे. जपान आणि युरोपसह अनेक बाजारांसाठी भारतातून वाहने पाठवली जात आहेत.

40 लाख वाहनांचे लक्ष्य

मारुती सुझुकीची सध्याची वार्षिक उत्पादन क्षमता साधारण 24 लाख वाहनांच्या आसपास आहे. 2030 पर्यंत ती 40 लाखांपर्यंत नेण्याचे उद्दिष्ट आहे. म्हणजे फक्त कारखान्यात नवीन लाईन बसवणे पुरेसे नाही; हजारो पुरवठादारांची क्षमता आणि विश्वसनीयता एकाच वेळी वाढावी लागेल.

एका छोट्या पुरवठादारामुळे मोठा कारखाना थांबू शकतो

आधुनिक वाहनात हजारो घटक असतात. उत्पादनासाठी आवश्यक असलेला एक विशिष्ट सेन्सर, सीटचा भाग किंवा धातूचा घटक वेळेवर आला नाही तर तयार कारची लाईन थांबू शकते. त्यामुळे मोठ्या वाहन कंपनीसाठी पुरवठादाराची मशीन विश्वसनीय असणे स्वतःच्या कारखान्याइतकेच महत्त्वाचे आहे.

पुरवठादाराला खर्च वाढेल का?

सुरुवातीला देखभाल कर्मचारी, अतिरिक्त साधने, सुटे भाग आणि निरीक्षण प्रणालीवर खर्च वाढू शकतो. सात दिवस उत्पादन करणाऱ्या कंपनीला एका दिवसाचे नियोजन बदलावे लागेल. पण अनियोजित बंद, दोषपूर्ण माल आणि तातडीच्या दुरुस्तीचा खर्च कमी झाला तर दीर्घकाळात फायदा होऊ शकतो.

कामगारांवर परिणाम

सहा दिवस उत्पादन म्हणजे कामगारांचे तास आपोआप कमी होतील असे नाही. पाळ्यांची पुनर्रचना, देखभाल पथक आणि अतिरिक्त क्षमतेनुसार रोजगार बदलू शकतो. कामगार सुरक्षा आणि विश्रांतीचे नियम पाळणे महत्त्वाचे राहील.

गुजरातमधील नवा कारखाना

मारुती सुझुकी गुजरातमध्ये मोठी नवीन उत्पादन क्षमता उभारत आहे. उत्पादन वाढल्यावर पुरवठादारांनीही जवळ कारखाने, गोदामे किंवा अतिरिक्त लाईन उभारण्याची गरज पडू शकते. त्यामुळे वाहन-घटक गुंतवणुकीवर परिणाम होऊ शकतो.

बाजारहिस्सा परत मिळवण्याचा प्रयत्न

मारुती सुझुकी अजूनही भारतातील सर्वात मोठी कार कंपनी आहे, पण टाटा मोटर्स आणि महिंद्रासारख्या कंपन्यांनी एसयूव्ही आणि इलेक्ट्रिक वाहनांत वेगाने मॉडेल्स आणल्यामुळे तिचा हिस्सा पूर्वीपेक्षा कमी झाला. 2030 पर्यंतच्या नवीन मॉडेल्स आणि वाढीव उत्पादनाला पुरवठा साखळी तयार ठेवणे आवश्यक आहे.

निर्यातीत गुणवत्ता अधिक कठोर

युरोप आणि जपानसारख्या बाजारात सुरक्षा, टिकाऊपणा आणि गुणवत्ता अपेक्षा कठोर असतात. भारतातून अधिक निर्यात करायची असल्यास पुरवठादारांच्या प्रक्रियेतील बदल जागतिक गुणवत्तेच्या उद्दिष्टाशी जोडलेले आहेत.

हा नियम सर्वांना लागू झाला आहे का?

रॉयटर्सची माहिती दोन संबंधित सूत्रांवर आधारित आहे. मारुती सुझुकीने वृत्तावर अधिकृत प्रतिक्रिया दिली नव्हती. त्यामुळे अंमलबजावणीचे तपशील, कोणते पुरवठादार प्रथम आणि अपवाद काय असतील यासाठी कंपनीचे पुढील अधिकृत निर्देश पाहणे आवश्यक आहे.

पुढे काय पाहायचे?

सप्टेंबर 2027 पर्यंत किती पुरवठादार नवे मॉडेल स्वीकारतात, मशीन बंद पडण्याचे प्रमाण कमी होते का, दोष आणि परत-बोलावणीवर परिणाम होतो का आणि 40 लाख क्षमतेचा विस्तार वेळेत होतो का हे या धोरणाच्या यशाचे खरे मोजमाप असेल.

स्रोत

रॉयटर्स, 2 ऑक्टोबर 2026 — सहा दिवस उत्पादन, देखभाल आणि 40 लाख वाहन क्षमता लक्ष्य.