सप्टेंबरमध्ये 4,54,574 प्रवासी वाहने वितरकांकडे; सियामच्या आकडेवारीत 21.8% वाढ

भारतात सप्टेंबर 2026 मध्ये उत्पादकांकडून वितरकांकडे 4,54,574 प्रवासी वाहने पाठवण्यात आली, अशी माहिती सियामने 15 ऑक्टोबर रोजी दिली. सप्टेंबर 2025 मधील 3,73,347 वाहनांच्या तुलनेत ही 21.8% वाढ आहे. मात्र वितरकांकडे पाठवलेली वाहने आणि ग्राहकांनी प्रत्यक्ष नोंदणी केलेली वाहने या वेगळ्या नोंदी आहेत.

21.8% वाढ नेमकी कशात झाली?

सोसायटी ऑफ इंडियन ऑटोमोबाइल मॅन्युफॅक्चरर्स म्हणजेच सियामच्या 15 ऑक्टोबरच्या प्रसिद्धीपत्रकात सप्टेंबर 2026 साठी 4,54,574 प्रवासी वाहनांची देशांतर्गत पाठवणी नोंदली आहे. प्रेस ट्रस्ट ऑफ इंडियाने मागील वर्षीच्या समान महिन्यात 3,73,347 वाहने वितरकांकडे पाठवण्यात आल्याचे सांगितले. त्यामुळे वार्षिक वाढ 21.8% झाली. हा आकडा वाहन कंपन्यांकडून वितरकांकडे गेलेल्या वाहनांचा आहे. ग्राहकांच्या नावावर नोंदणी झालेल्या वाहनांचा हा आकडा नाही. उत्सवी हंगामात मागणी वाढेल या अपेक्षेने वितरक जास्त वाहने मागवू शकतात. त्या गाड्या प्रत्यक्ष ग्राहकांना विकल्या गेल्या का हे स्वतंत्र नोंदणी अहवालातूनच समजते. त्यामुळे ही वाढ थेट ग्राहक खरेदीतील वाढ म्हणून सांगणे अचूक ठरणार नाही. मागील वर्षातील कमी तुलनात्मक आधारामुळे वाढीची टक्केवारी अधिक दिसू शकते. यंदाच्या आकड्यांचे विश्लेषण करताना ही पार्श्वभूमीही महत्त्वाची आहे. ग्राहक नोंदणी आणि वितरकांना पाठवणी या दोन वेगळ्या नोंदी एकत्र पाहिल्यास बाजारातील स्थिती अधिक स्पष्ट होते.

दुचाकी आणि तीनचाकींची स्थिती

सियामच्या अधिकृत अहवालानुसार सप्टेंबरमध्ये 24,63,103 दुचाकींची देशांतर्गत पाठवणी झाली. प्रेस ट्रस्ट ऑफ इंडियाने मागील वर्षीच्या 21.70 लाखांच्या तुलनेत दुचाकी विक्री 13.5% वाढल्याचे नमूद केले. तीनचाकींची संख्या 98,162 होती, तर सप्टेंबर 2025 मध्ये 84,635 तीनचाकी वितरकांकडे गेल्या होत्या. त्यामुळे या गटात 16% वाढ झाली. प्रवासी वाहनांच्या तुलनेत दुचाकी आणि तीनचाकींच्या बाजारातील ग्राहक वेगळे असू शकतात. दुचाकी अनेक कुटुंबांच्या रोजच्या प्रवासासाठी वापरली जाते, तर काही तीनचाकी व्यवसायासाठी वापरल्या जातात. म्हणून सर्व वाहनगटांतील वाढीचा एकच अर्थ काढता येत नाही. सप्टेंबरमध्ये प्रवासी वाहने, दुचाकी, तीनचाकी आणि क्वाड्रिसायकल मिळून एकूण उत्पादन 34,52,554 वाहनांचे झाले. उत्पादन म्हणजे देशांतर्गत विक्री नव्हे. निर्यात, उत्पादनाचा साठा आणि वितरकांकडे पाठवणी यांचे स्वतंत्र आकडे असतात. या फरकामुळे उत्पादनातील वाढ आणि ग्राहक मागणीतील वाढ समान असेलच असे नाही.

संपूर्ण तिमाहीत एसयूव्हीचा प्रभाव

सियामने जुलै ते सप्टेंबर 2026 या आर्थिक वर्षाच्या दुसऱ्या तिमाहीत 13.6 लाख प्रवासी वाहनांची विक्री नोंदवली. मागील वर्षीच्या समान तिमाहीच्या तुलनेत ही 30.7% वाढ आहे. या बाजारात युटिलिटी वाहनांचा वाटा 68% असल्याचे सियामने जाहीर केले. युटिलिटी वाहनांची विक्री 34.2% वाढली, तर प्रवासी कारच्या विक्रीत 24.9% वाढ झाली. या आकड्यांमुळे एसयूव्हीसारख्या वाहनांना वाढती पसंती असल्याचे दिसते. मात्र प्रत्येक कंपनीची प्रत्येक एसयूव्ही समान प्रमाणात विकली गेली असे या अहवालातून सिद्ध होत नाही. कोणत्या उत्पादकाची किती विक्री झाली हे त्या कंपनीच्या स्वतंत्र आकडेवारीतून तपासावे लागेल. केवळ एका महिन्याचा आकडा पाहण्यापेक्षा संपूर्ण तिमाहीची तुलना अधिक उपयुक्त ठरते. तिमाहीतील वाढ आणि एका महिन्यातील वाढ या वेगवेगळ्या कालावधींच्या टक्केवाऱ्या आहेत. त्यांची थेट तुलना करून बाजार अचानक वेगाने वाढत आहे असा निष्कर्ष काढू नये. सियामच्या अहवालात जुलै ते सप्टेंबर तिमाहीतील प्रवासी वाहनांची नेमकी संख्या 13,60,687 दिली आहे. व्यावसायिक वाहनांची संख्या 3,09,063 होती. तीनचाकींची संख्या 2,85,342 आणि दुचाकींची संख्या 64,32,842 होती. हे तिमाहीचे आकडे असल्याने त्यांची सप्टेंबर महिन्याच्या एकट्या आकड्यांशी गल्लत करता कामा नये. विविध वाहनगटांतील वाढ समजून घेण्यासाठी एकाच कालावधीची तुलना करावी लागते. काही वाहनगटांमध्ये व्यावसायिक वापर अधिक असल्यामुळे त्यांची मागणी अर्थव्यवस्थेतील वाहतुकीच्या गरजांशी जोडलेली असू शकते. प्रवासी वाहनांची मागणी मात्र कुटुंबांचा खर्च आणि उपलब्ध कर्ज यांवरही अवलंबून राहू शकते.

निर्यात मात्र का घटली?

सियामच्या तिमाही अहवालानुसार जुलै ते सप्टेंबरदरम्यान 2.29 लाख प्रवासी वाहनांची निर्यात झाली. मागील वर्षीच्या समान तिमाहीपेक्षा हा आकडा 5.2% कमी होता. संस्थेने पश्चिम आशियातील परिस्थितीमुळे वाहतूक आणि पुरवठ्यातील अडचणींचा उल्लेख केला आहे. त्यामुळे भारतातील वितरकांकडे वाहनांची पाठवणी वाढली तरी परदेशातील बाजारात विक्री वाढली असे म्हणता येणार नाही. देशांतर्गत मागणी आणि निर्यात यांवर वेगवेगळे घटक परिणाम करतात. निर्यातीसाठी बंदरांपर्यंत वाहतूक, जहाजांची उपलब्धता आणि परदेशातील ग्राहकांची मागणी महत्त्वाची असते. एखाद्या विशिष्ट कंपनीला किती नुकसान झाले हे उद्योगाच्या एकत्रित आकड्यावरून ठरवता येत नाही. निर्यातीतील घट ही जुलै ते सप्टेंबर तिमाहीची आहे, केवळ सप्टेंबर महिन्याची नाही. अशा कालावधीतील फरकामुळे बातमीतील आकड्यांचा अर्थ बदलू शकतो. देशांतर्गत वाढ आणि निर्यात घट या दोन्ही गोष्टी एकाच वेळी घडू शकतात.

ग्राहकांनी आणि वितरकांनी पुढे काय पाहावे?

उत्सवी हंगामातील वाढत्या पाठवणीमुळे काही वाहनांचे वितरकांकडील उपलब्ध प्रमाण बदलू शकते. मात्र 21.8% वाढ म्हणजे सर्व वाहनांच्या किमती वाढणार किंवा सर्व सवलती बंद होणार असा अर्थ नाही. ग्राहकांनी निवडलेल्या गाडीचा उत्पादन महिना, उपलब्ध रंग, प्रकार आणि प्रत्यक्ष वितरणाची तारीख विचारावी. ऑन-रोड किंमतीत विमा, नोंदणी आणि इतर शुल्क किती आहेत ते स्वतंत्रपणे तपासावे. काही वितरकांकडे अधिक साठा असल्यास वेगवेगळ्या प्रकारांवर वेगवेगळ्या ऑफर असू शकतात. पण कोणती ऑफर उपलब्ध आहे याची खात्री संबंधित वितरकाकडून लेखी स्वरूपात घ्यावी. सियामने कमी तुलनात्मक आधार, उत्सवी मागणी आणि कररचनेतील बदल यांचा वाढीशी संबंध जोडला आहे. पुढील महिन्यांत वितरकांकडील साठा कमी होतो का हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. त्याचबरोबर प्रत्यक्ष वाहन नोंदणीचे आकडेही तपासावे लागतील. या दोन गोष्टींच्या तुलनेतून उत्सवी हंगामातील मागणी खरोखर किती टिकली हे समजू शकेल.

स्रोत

• SIAM — 15 ऑक्टोबर 2026
• Business Standard / PTI — 15 ऑक्टोबर 2026
• Economic Times — 15 ऑक्टोबर 2026