मॅकडोनाल्ड्स-केंएफसी पुरवठादार हायफनचा 2,000 कोटींच्या आयपीओचा प्लॅन; भारतात गोठवलेल्या अन्नाची मागणी का वाढतेय?

मॅकडोनाल्ड्स आणि केएफसीसारख्या जागतिक रेस्टॉरंट साखळ्यांना फ्रेंच फ्राइज आणि इतर गोठवलेले खाद्यपदार्थ पुरवणारी भारतीय कंपनी हायफन फूड्स आता मोठ्या विस्ताराच्या तयारीत आहे. कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी हरेश करमचंदानी यांनी रॉयटर्सला सांगितले की हायफन 2028 अखेरपर्यंत प्राथमिक समभाग विक्रीतून सुमारे 2,000 कोटी रुपये उभारण्याचा विचार करत आहे. तयारी 2027 च्या मध्यापासून सुरू होण्याची अपेक्षा आहे.

आयपीओतील पैसा कुठे जाणार?

प्रस्तावित समभाग विक्रीचा मोठा भाग नवीन समभागांचा असण्याची अपेक्षा आहे. म्हणजे विद्यमान भागधारकांनी फक्त हिस्सेदारी विकण्याऐवजी कंपनीत प्रत्यक्ष नवीन भांडवल येईल. हे पैसे उत्पादन क्षमता, पुरवठा साखळी आणि भारतातील वाढत्या मागणीसाठी वापरण्याचा कंपनीचा विचार आहे.

3,500 कोटी महसुलाचे लक्ष्य

हायफनला 2027-28 पर्यंत वार्षिक महसूल जवळपास 3,500 कोटी रुपयांवर नेण्याची अपेक्षा आहे. कंपनीच्या मते क्षमता विस्तार, प्रादेशिक रेस्टॉरंट साखळ्या, हॉटेल आणि किरकोळ ग्राहक ही वाढ चालवतील. हे व्यवस्थापनाचे लक्ष्य आहे; हमी दिलेला परिणाम नाही.

आज निर्यातीवर मोठे अवलंबित्व

हायफनच्या सध्याच्या महसुलापैकी सुमारे तीन-चतुर्थांश महसूल 40 पेक्षा जास्त देशांतील निर्यातीमधून येतो. पुढील पाच वर्षांत निर्यातीचा वाटा सुमारे 50% पर्यंत खाली येईल, अशी कंपनीची अपेक्षा आहे. निर्यात कमी करण्याऐवजी भारतातील विक्री अधिक वेगाने वाढेल हा त्यामागचा अर्थ आहे.

भारतात काय बदलतेय?

भारतीय कुटुंबांनी पारंपरिकपणे ताज्या अन्नाला प्राधान्य दिले. मात्र शहरीकरण, कामाचे बदलते तास, लहान कुटुंबे, रेस्टॉरंट साखळ्यांचा विस्तार आणि जलद-वितरण अॅप्समुळे तयार किंवा अर्धवट तयार गोठवलेल्या अन्नाची मागणी वाढत आहे.

जलद-वितरणाचा मोठा प्रभाव

पूर्वी गोठवलेले खाद्य खरेदी करण्यासाठी सुपरमार्केटपर्यंत जावे लागे. आता अनेक शहरांत ग्राहक काही मिनिटांत फ्राइज, मोमोज, पिझ्झा किंवा इतर गोठवलेले पदार्थ मागवू शकतो. त्यामुळे घरगुती वापरासाठी या श्रेणीची उपलब्धता आणि अचानक खरेदी दोन्ही वाढतात.

थंड साखळी सर्वात महत्त्वाची

गोठवलेल्या अन्नासाठी उत्पादनापेक्षा सतत कमी तापमान राखणारी साखळी अधिक अवघड असते. कारखाना, गोदाम, ट्रक, वितरक आणि दुकानातील फ्रीझर या प्रत्येक टप्प्यावर तापमान बिघडल्यास गुणवत्ता आणि सुरक्षिततेवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे या उद्योगाची वाढ थंड साखळीतील गुंतवणुकीशी थेट जोडलेली आहे.

बटाट्यापासून जागतिक उत्पादनापर्यंत

फ्रेंच फ्राइजसाठी सामान्य घरगुती बटाट्यापेक्षा विशिष्ट घनता, आकार आणि साखरेचे प्रमाण असलेली जात आवश्यक असते. मोठ्या प्रक्रिया कंपन्या शेतकऱ्यांसोबत करार शेती, बियाणे आणि तांत्रिक मार्गदर्शन वापरतात. त्यामुळे कंपनीची क्षमता वाढली तर कृषी पुरवठा साखळीवरही परिणाम होतो.

जागतिक साखळ्यांवरील अवलंबित्व कमी

आज हायफनच्या भारतातील महसुलापैकी सुमारे 40% जागतिक रेस्टॉरंट साखळ्यांकडून येतो. पुढील काही वर्षांत हा हिस्सा सुमारे 30% होईल अशी अपेक्षा आहे. ब्लू टोकाई, पीव्हीआर सिनेमाज आणि वॉव चिकनसारखे भारतीय ग्राहक कंपनीच्या ग्राहकवर्गात आहेत.

विविधीकरण का महत्त्वाचे?

एका किंवा दोन मोठ्या जागतिक ग्राहकांवर जास्त अवलंबून राहिल्यास किंमत वाटाघाटीत पुरवठादाराची ताकद कमी होते. हजारो लहान-मध्यम रेस्टॉरंट, हॉटेल आणि किरकोळ ग्राहक जोडल्यास महसूल स्रोत विविध होतात. मात्र त्यासाठी वितरण खर्च आणि विक्री संघ वाढतो.

भारतीय फूड सर्व्हिस बाजार

रेडसीरच्या अंदाजानुसार भारताचा फूड सर्व्हिस उद्योग दशकाअखेरीस सुमारे 150 अब्ज डॉलरपर्यंत पोहोचू शकतो, जो सध्या अंदाजे 90 अब्ज डॉलरच्या आसपास आहे. हा अंदाज प्रत्यक्ष आर्थिक वाढ, ग्राहक खर्च आणि रेस्टॉरंट विस्तारावर अवलंबून आहे.

गोठवलेले म्हणजे अस्वास्थ्यकरच का?

गोठवणे ही अन्न टिकवण्याची पद्धत आहे; ती स्वतः अन्नाला अस्वास्थ्यकर बनवत नाही. पोषणमूल्य उत्पादनाच्या घटकांवर अवलंबून असते. जास्त मीठ, चरबी किंवा अतिप्रक्रिया असलेले पदार्थ नियमित मोठ्या प्रमाणात खाणे वेगळा आरोग्य प्रश्न आहे.

आयपीओ गुंतवणूकदाराने काय पाहावे?

आयपीओ अजून दोन वर्षांहून अधिक दूर असल्यामुळे मूल्यांकन ठरलेले नाही. त्यावेळी महसूल वाढ, नफा मार्जिन, ग्राहक एकाग्रता, निर्यात जोखीम, कर्ज, क्षमता वापर आणि थंड साखळी खर्च पाहणे आवश्यक असेल. फक्त मोठ्या ब्रँडचा पुरवठादार आहे म्हणून गुंतवणूक आकर्षक ठरते असे नाही.

कच्चामालाचा धोका

बटाटा उत्पादन, हवामान, वीज खर्च, खाद्यतेल आणि वाहतूक खर्च वाढल्यास मार्जिनवर दबाव येऊ शकतो. रेस्टॉरंट ग्राहकांसोबत दीर्घकालीन किंमत करार असल्यास वाढलेला खर्च लगेच पुढे ढकलता येईलच असे नाही.

भारतीय ग्राहकाच्या सवयीतील मोठा बदल?

हायफनचा आयपीओ स्वतःपेक्षा त्यामागचा उपभोग बदल अधिक महत्त्वाचा आहे. जलद-वितरण, रेस्टॉरंट साखळ्या आणि कामकाजी शहरी कुटुंबे एकत्रितपणे भारतातील गोठवलेल्या अन्नाला छोट्या श्रेणीतून मुख्य प्रवाहाकडे नेत आहेत का, हे पुढील पाच वर्षांत स्पष्ट होईल.

स्रोत

रॉयटर्स, 6 ऑक्टोबर 2026 — आयपीओ, महसूल लक्ष्य, निर्यात आणि देशांतर्गत मागणी.