27 सप्टेंबरला सरकारी बँका रविवारीही उघड्या: 28 ते 30 सप्टेंबरच्या संपापूर्वी ग्राहकांनी काय करावे?

शनिवार-रविवारची सुट्टी आणि त्यानंतर सलग तीन दिवसांचा प्रस्तावित बँक संप—सामान्य ग्राहकांसाठी जवळपास पाच दिवस बँक शाखांची अडचण निर्माण होण्याची शक्यता होती. म्हणूनच केंद्र सरकारने एक असामान्य निर्णय घेतला आहे: 27 सप्टेंबर, रविवारी सरकारी बँका उघड्या राहतील.

केंद्रीय अर्थ मंत्रालयाने 23 सप्टेंबरला जाहीर केले की 28 ते 30 सप्टेंबर 2026 दरम्यान United Forum of Bank Unionsने देशव्यापी संपाची हाक दिल्यामुळे Public Sector Banks आणि Regional Rural Banks 27 सप्टेंबर, रविवारी नेहमीप्रमाणे काम करतील. RBIने शाखा, कार्यालये, ATMशी जोडलेल्या शाखा आणि Currency Chests उघडे ठेवण्यास मान्यता दिली आहे. 

सरकारला रविवारची शाखा उघडावी का लागली?

26 आणि 27 सप्टेंबरला सप्ताहअखेरची सुट्टी आहे. त्यानंतर 28, 29 आणि 30 सप्टेंबरला संप झाला असता तर अनेक ग्राहकांसाठी सलग पाच दिवस शाखेत प्रत्यक्ष काम करणे कठीण झाले असते.

सरकारने स्पष्ट केले आहे की बँक ग्राहकांच्या आवश्यक कामांवर इतका मोठा परिणाम होऊ नये, म्हणून रविवारी एक अतिरिक्त कामकाजाचा दिवस देण्यात आला आहे. सरकारी बँकांमध्ये रोख रक्कम, धनादेश, कर्जाची कागदपत्रे, KYC, ग्रामीण भागातील व्यवहार आणि शासकीय देयके यासाठी अजूनही मोठ्या प्रमाणावर शाखांवर अवलंबून असलेले ग्राहक आहेत.

कोणत्या बँका उघड्या राहणार?

अर्थ मंत्रालयाच्या माहितीनुसार सर्व Public Sector Banks आणि Regional Rural Banks रविवारी काम करतील. म्हणजे SBI, Bank of Baroda, Punjab National Bank, Canara Bank, Union Bank, Bank of India यांसारख्या सरकारी बँकांच्या शाखा या निर्णयात येतात.

खासगी बँकांबाबत हीच सूचना आपोआप लागू होते असे समजू नये. ग्राहकांनी आपल्या शाखेची स्थिती स्वतंत्रपणे तपासावी.

संपाची नेमकी स्थिती काय?

सरकारच्या निवेदनात संपाला “proposed” म्हणजे प्रस्तावित म्हटले आहे. म्हणजे संपाची हाक देण्यात आली आहे, पण शेवटच्या क्षणी चर्चा होऊन तो पुढे ढकलला जाऊ शकतो किंवा मागेही घेतला जाऊ शकतो.

सरकार आणि बँक व्यवस्थापनांनी संघटनांना संप पुढे ढकलण्याचे आवाहन केले आहे. त्यामुळे 28 सप्टेंबरपूर्वी नवीन निर्णय होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

ग्राहकांनी रविवारी कोणती कामे करून घ्यावीत?

• मोठी रोख रक्कम जमा किंवा काढायची असल्यास शाखेत जाऊन काम पूर्ण करा.
• महत्त्वाचे धनादेश जमा करायचे असल्यास विलंब टाळा.
• KYC, कर्जाचे कागद, nominee बदल किंवा खाते बंद करण्यासारखी कामे आधी करा.
• व्यवसायासाठी आवश्यक रोख रक्कम किंवा कार्यभांडवलाची योजना ठेवा.
• ATM आणि UPIवर पूर्ण अवलंबून राहण्याऐवजी थोडी रोख रक्कम हाताशी ठेवा.

UPI आणि Net Banking बंद होणार का?

बँक संप म्हणजे UPI, Net Banking, कार्ड व्यवहार आणि ATM आपोआप बंद होतात असे नाही. या सेवा मोठ्या प्रमाणावर स्वयंचलित प्रणालींवर चालतात.

तरीही मोठा संप असेल तर ATMमध्ये रोख भरणे, काही तक्रारी सोडवणे किंवा शाखा-आधारित प्रक्रियांना विलंब होऊ शकतो. त्यामुळे digital सेवा सुरू असल्या तरी काही व्यवहारांवर अप्रत्यक्ष परिणाम दिसू शकतो.

पगार आणि EMIवर परिणाम होईल का?

NEFT, RTGS, NACH आणि इतर स्वयंचलित व्यवस्था सुरू राहिल्यास पगार, EMI आणि नियमित electronic व्यवहार सामान्यपणे होऊ शकतात. मात्र एखादा व्यवहार मानवी तपासणीवर अवलंबून असेल तर विलंब होण्याची शक्यता असते.

विशेषतः महिनाअखेरीचा काळ असल्यामुळे कंपन्यांचे वेतन, सरकारी देयके आणि व्यवसायांचे settlements मोठ्या प्रमाणावर होतात. म्हणून RBI आणि सरकारला सेवा अखंड ठेवण्याची चिंता आहे.

व्यापाऱ्यांसाठी अधिक महत्त्वाचे

किरकोळ व्यापारी, पेट्रोल पंप, छोटे उद्योग आणि रोख व्यवहार जास्त असलेले व्यवसाय यांच्यासाठी शाखा बंद राहणे मोठी अडचण ठरू शकते.

अशा व्यवसायांनी रविवारचा दिवस रोख जमा करणे, पुढील चार-पाच दिवसांचा निधी नियोजन करणे आणि महत्त्वाचे कागद पूर्ण करण्यासाठी वापरणे योग्य ठरेल.

ग्रामीण भागात याचा परिणाम जास्त का?

शहरांमध्ये mobile banking आणि UPIचा वापर जास्त असला तरी ग्रामीण भागात अनेक ग्राहक अजूनही Regional Rural Banksच्या शाखांवर अवलंबून आहेत. वृद्ध ग्राहक, पेन्शनधारक आणि रोख व्यवहार करणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी शाखा उघडी असणे महत्त्वाचे आहे.

ATMसाठी सरकारने वेगळी तयारी का केली?

RBIने ATMशी जोडलेल्या शाखा आणि Currency Chests उघडे ठेवण्यास मान्यता दिली आहे. याचा उद्देश रोख पुरवठा सुरळीत ठेवणे हा आहे.

संपाच्या काळात ATM सुरू असले तरी cash replenishment उशिरा झाला तर मशीन रिकामे होऊ शकते. रविवारच्या अतिरिक्त कामकाजामुळे बँकांना आधीच ATMमध्ये रोख भरता येईल.

घाबरण्याची गरज आहे का?

नाही. ग्राहकांनी फक्त थोडी तयारी करावी. सरकारने रविवारची शाखा उघडून संभाव्य अडचण कमी करण्याचा प्रयत्न केला आहे. Digital व्यवहारांची पायाभूत रचना वेगळी असल्याने सर्व आर्थिक व्यवहार थांबतील अशी परिस्थिती नाही.

तरीही महत्त्वाचे शाखा-आधारित काम शेवटच्या क्षणापर्यंत ठेवणे टाळणे योग्य.

सामान्य ग्राहकासाठी सोपी योजना

27 सप्टेंबरला शाखा उघडी असेल तर आवश्यक कामे पूर्ण करा. संप झाला तरी UPI आणि online bankingचा पर्याय ठेवा. दोन-तीन दिवसांसाठी आवश्यक रोख रक्कम ठेवा, पण घाबरून मोठ्या प्रमाणावर पैसे काढू नका.

स्रोत

भारत सरकार, अर्थ मंत्रालय आणि Press Information Bureau, 23 सप्टेंबर 2026. संपाची हाक UFBUने दिली असून अंतिम स्थिती बदलू शकते; ग्राहकांनी आपल्या बँकेची ताजी सूचना तपासावी.