इलेव्हनलॅब्स भारतात ‘शेकडो दशलक्ष डॉलर’ गुंतवणार; 14 वरून 22 भारतीय भाषांमध्ये व्हॉइस एआय नेण्याचे लक्ष्य
इलेव्हनलॅब्सने भारतात मोठी गुंतवणूक, स्थानिक टीम आणि 22 भारतीय भाषांपर्यंत व्हॉइस एआय विस्ताराची योजना जाहीर केली. कर्नाटक सरकारसोबतही भागीदारी झाली आहे.
विषय निवड: इलेव्हनलॅब्सच्या सहसंस्थापकाने 6 ऑक्टोबर 2026 रोजी भारतात ‘शेकडो दशलक्ष डॉलर’ गुंतवण्याची पुष्टी केली आणि कर्नाटकसोबत प्रत्यक्ष सामंजस्य करार झाला; म्हणून हा स्पष्ट कंपनी-घोषणा हुक आहे.
लंडनस्थित व्हॉइस एआय कंपनी इलेव्हनलॅब्स भारतात पुढील काळात “शेकडो दशलक्ष डॉलर” गुंतवण्याची योजना आखत आहे. सहसंस्थापक माती स्टॅनिशेव्हस्की यांनी 6 ऑक्टोबरला रॉयटर्सला ही माहिती दिली; मात्र नेमकी रक्कम आणि गुंतवणुकीचे वेळापत्रक जाहीर केलेले नाही.
कंपनी सध्या 14 भारतीय भाषांमध्ये काम करते आणि येत्या महिन्यांत 22 अधिकृत भारतीय भाषांपर्यंत सेवा नेण्याचे लक्ष्य सांगते. स्थानिक टीम, मॉडेल विकास, भारतीय भाषा आणि संभाव्य अधिग्रहणे हे गुंतवणुकीचे प्रमुख क्षेत्र असतील.
अनुक्रमणिका
गुंतवणूक • 22 भाषा • 100 दशलक्ष संभाषणे • कर्नाटक करार • आवाज पुनर्स्थापना • ग्राहक सेवा • अधिग्रहण • गोपनीयता • मर्यादा • पुढे काय
1. नेमकी गुंतवणूक अजून जाहीर नाही
“शेकडो दशलक्ष डॉलर” ही कंपनीच्या सहसंस्थापकाची शब्दरचना आहे. त्यामुळे 200, 300 किंवा 500 दशलक्ष डॉलर असा स्वतःहून आकडा लावणे चुकीचे ठरेल. कंपनीने विशिष्ट रक्कम, वर्षनिहाय खर्च किंवा भारतातील भांडवली प्रकल्पांचे तपशील दिलेले नाहीत.
2. भारत कंपनीसाठी महत्त्वाचा बाजार
मनीकंट्रोलच्या वृत्तानुसार अमेरिका वगळता भारत हा कंपनीचा सर्वात मोठा बाजार आहे. भारतीय भाषांची संख्या, उच्चार, बोली आणि कोड-मिश्र भाषेमुळे व्हॉइस एआयसाठी भारत तांत्रिकदृष्ट्या कठीण पण मोठी चाचणीभूमी आहे.
3. 14 वरून 22 भाषा
कंपनी सध्या 14 भारतीय भाषांना समर्थन देते आणि सर्व 22 अनुसूचित भाषांकडे विस्तार करण्याचे लक्ष्य आहे. “भाषा समर्थित” म्हणजे प्रत्येक बोली, प्रत्येक प्रादेशिक उच्चार आणि प्रत्येक वापरप्रकरणात समान अचूकता मिळते असा अर्थ नाही.
4. 100 दशलक्ष वार्षिक एआय-एजंट संभाषणे
कंपनीच्या भारत प्रमुख कार्तिक राजाराम यांच्या म्हणण्यानुसार कंपनीने प्रदेशातील 250 उद्योगांसोबत काम केले असून 14 भारतीय भाषांमध्ये वर्षाला 100 दशलक्ष एआय-एजंट संभाषणे हाताळली जातात. हे कंपनीने दिलेले वापर आकडे आहेत; स्वतंत्र ऑडिट केलेले बाजारमापन नाही.
5. भारतीय ग्राहक कोण?
रॉयटर्सने फिजिक्सवाला, हॅवेल्स आणि रेझरपे यांचा उल्लेख ग्राहक म्हणून केला. मनीकंट्रोलने मीशो, अर्बन कंपनी, टीव्हीएस मोटर, महिंद्रा, आयडीएफसी फर्स्ट बँक आणि इतर कंपन्यांचाही उल्लेख केला आहे. वापरप्रकरणे ग्राहक सेवा, अपॉइंटमेंट, परतावा आणि विमा नूतनीकरणापर्यंत जातात.
6. कर्नाटक सरकारसोबत करार
6 ऑक्टोबरला कंपनीने कर्नाटक इनोव्हेशन अँड टेक्नॉलॉजी सोसायटीसोबत सामंजस्य करार केला. उद्दिष्ट सरकारी सेवांसाठी व्हॉइस इंटरफेस आणि बोलण्याची क्षमता गमावलेल्या व्यक्तींना एआयच्या मदतीने आवाज पुनर्स्थापित करण्याची सुविधा वाढवणे आहे.
7. आवाज पुनर्स्थापना कशी वेगळी?
सामान्य टेक्स्ट-टू-स्पीचमध्ये कृत्रिम आवाज तयार केला जातो. आवाज पुनर्स्थापनेत एखाद्या व्यक्तीच्या उपलब्ध जुन्या आवाज नमुन्यांवरून त्याच्यासारखा डिजिटल आवाज तयार करण्याचा प्रयत्न होऊ शकतो. आरोग्य आणि ओळख यांच्याशी संबंध असल्यामुळे संमती आणि गैरवापर प्रतिबंध अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.
8. डीपफेकचा धोका
वास्तववादी आवाज तयार करणारे तंत्रज्ञान फसवणूक, खोटी ऑडिओ क्लिप किंवा व्यक्तीची नक्कल करण्यासाठीही वापरले जाऊ शकते. त्यामुळे आवाजाची परवानगी, वॉटरमार्किंग, गैरवापर शोध आणि संवेदनशील व्यक्तींच्या आवाजावर नियंत्रण ही उत्पादनाच्या गुणवत्तेइतकीच महत्त्वाची बाब आहे.
9. भारतात अधिग्रहणही शक्य
स्टॅनिशेव्हस्की यांनी भारतातील अधिग्रहणांसाठी कंपनी खुली असल्याचे रॉयटर्सला सांगितले; कोणत्याही कंपनीचे नाव दिले नाही. म्हणून संभाव्य लक्ष्यांबद्दल अंदाज बांधणे योग्य नाही.
10. पुढे काय पाहावे?
गुंतवणुकीची नेमकी रक्कम आणि कालावधी, भारतातील कर्मचारी संख्या, सर्व 22 भाषांचे प्रत्यक्ष लॉन्च, कर्नाटक प्रकल्पाचा वापर आणि आवाज गैरवापरावरील सुरक्षा उपाय हे पुढील महत्त्वाचे पडताळता येणारे टप्पे असतील.
स्रोत
बिझनेस स्टँडर्ड, 6 ऑक्टोबर 2026
प्रकाशनपूर्व पडताळणी
250 उद्योग आणि 100 दशलक्ष वार्षिक संभाषणे हे कंपनीच्या भारत प्रमुखाने दिलेले आकडे आहेत; स्वतंत्र तृतीय-पक्ष मोजमाप नाही. लेखात ते कंपनीच्या म्हणण्यानुसारच मांडले आहेत.
