UPI Tap and Pay च्या नव्या सुविधेमुळे दुकानातील पेमेंट टर्मिनलजवळ स्मार्टफोन नेऊन पैसे देण्याचा पर्याय अधिक चर्चेत आला आहे. Reuters च्या १० सप्टेंबर २०२६ रोजीच्या वृत्तानुसार, मुंबईतील Global Fintech Fest मध्ये NPCI ने अॅप न उघडता टर्मिनलवर फोन टॅप करून व्यवहार करण्याची सुविधा सादर केली. कमी इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी असतानाही वापरता येईल, असे NPCI चे अध्यक्ष अजय कुमार चौधरी यांनी सांगितल्याचे वृत्तात नमूद आहे.
प्रत्येक फोनवर लगेच चालेल का?
या घोषणेचा अर्थ प्रत्येक UPI अॅप, प्रत्येक मोबाइल आणि प्रत्येक दुकानात सुविधा लगेच उपलब्ध झाली, असा घेऊ नये. अॅप किंवा बँकेकडील प्रत्यक्ष उपलब्धता तपासणे आवश्यक आहे. नव्या घोषणेचे तपशील आणि आधीपासून उपलब्ध असलेल्या Tap and Pay सुविधेचे नियम एकत्र मिसळल्यास ग्राहकांचा गोंधळ होऊ शकतो.
सध्याच्या Google Pay सुविधेबाबत अधिकृत माहिती
Google Pay च्या मदतपृष्ठानुसार, त्याची UPI Tap and Pay सुविधा NFC असलेल्या Android फोन आणि सक्रिय UPI पेमेंट पद्धतीसह वापरता येते. व्यापाऱ्याकडे UPI NFC tag, तो असलेला QR स्टिकर किंवा समर्थित Soundpod असणे अपेक्षित आहे. म्हणजे कोणत्याही QR कोडला फोन लावला की व्यवहार होईल, असे नाही.
त्या मार्गदर्शकात Google Pay उघडून Tap and Pay निवडणे, UPI पर्याय तपासणे, रक्कम भरणे आणि व्यापाऱ्याच्या NFC उपकरणाजवळ फोन नेणे अशा पायऱ्या दिल्या आहेत. पुढे पेमेंटची पद्धत निवडून व्यवहार पूर्ण करावा लागतो. ही प्रक्रिया त्या अॅपच्या विद्यमान सुविधेची आहे; १० सप्टेंबरच्या घोषणेतील अॅप न उघडता होणाऱ्या व्यवहारांशी ती तंतोतंत समान समजू नये.
वापरण्यापूर्वी ही खात्री करा
- फोनमध्ये NFC आहे का आणि ते सुरू आहे का, हे तपासा.
- आपल्या अॅपमध्ये नेमका कोणता Tap and Pay पर्याय उपलब्ध आहे, ते पहा.
- व्यापाऱ्याचे उपकरण समर्थित आहे का, ते विचारा.
- रक्कम व प्राप्तकर्त्याची माहिती तपासूनच पुढे जा.
नवीन सुविधेचा अर्थ काय?
संपादकीय आढावा: पेमेंटच्या पायऱ्या कमी झाल्यास ग्राहक आणि दुकानदार दोघांचा वेळ वाचू शकतो. मात्र वेगापेक्षा व्यवहार योग्य व्यक्तीकडे आणि योग्य रकमेत झाला आहे, याची खात्री महत्त्वाची आहे. नवीन पर्याय वापरताना स्क्रीनवरील संदेश वाचणे टाळू नये.
एखाद्या दुकानात सुविधा चालली नाही, तर लगेच फोनमध्ये बिघाड आहे असे समजू नका. उपलब्धतेतील फरक, अॅपची आवृत्ती किंवा व्यापाऱ्याच्या उपकरणाचा प्रकार तपासावा. व्यवहार प्रलंबित दिसल्यास पुन्हा पेमेंट करण्यापूर्वी अॅपमधील स्थिती पाहावी. इंटरनेटशिवाय व्यवहाराची मर्यादा किंवा PIN चे नियम हे संबंधित सेवेच्या अधिकृत सूचनांनुसारच समजून घ्यावेत.
स्रोत: Reuters, १० सप्टेंबर २०२६; Google Pay अधिकृत मदतपृष्ठ.
डिजिटल पेमेंटच्या क्षेत्रात UPI Tap and Pay हे एक महत्त्वाचे फीचर ठरत आहे. यामुळे ग्राहकांना काही परिस्थितींमध्ये पारंपरिक पद्धतीने UPI PIN किंवा QR कोडचा वापर न करता अधिक सोप्या पद्धतीने पेमेंट करण्याची सुविधा मिळू शकते. स्मार्टफोनच्या माध्यमातून जवळच्या सक्षम पेमेंट टर्मिनलवर टॅप करून व्यवहार करण्याची ही पद्धत डिजिटल पेमेंटचा अनुभव आणखी वेगवान करण्याच्या उद्देशाने विकसित करण्यात आली आहे.
UPI Tap and Pay म्हणजे काय?
UPI Tap and Pay मध्ये NFC (Near Field Communication) तंत्रज्ञानाचा वापर केला जातो. NFC सपोर्ट असलेल्या स्मार्टफोनला किंवा डिव्हाइसला NFC-सक्षम पेमेंट टर्मिनलजवळ नेल्यावर व्यवहाराची प्रक्रिया सुरू होऊ शकते.
यामुळे दुकानात पेमेंट करताना प्रत्येक वेळी QR कोड शोधण्याची गरज कमी होऊ शकते. विशेषतः गर्दीच्या ठिकाणी किंवा जलद व्यवहाराची आवश्यकता असताना ही सुविधा उपयुक्त ठरू शकते.
5 महत्त्वाचे बदल काय आहेत?
1. फोन टॅप करून पेमेंट
NFC-सक्षम फोन संबंधित पेमेंट टर्मिनलजवळ नेऊन व्यवहार सुरू करता येतो.
2. QR कोडवर कमी अवलंबित्व
प्रत्येक वेळी QR कोड स्कॅन करण्याची आवश्यकता नसल्यामुळे पेमेंटची प्रक्रिया अधिक सोपी होऊ शकते.
3. जलद व्यवहाराचा अनुभव
टॅप-आधारित पेमेंटमुळे व्यवहाराची सुरुवात तुलनेने वेगाने होऊ शकते.
4. NFC तंत्रज्ञानाचा वापर
ही सुविधा वापरण्यासाठी स्मार्टफोन आणि पेमेंट टर्मिनलमध्ये आवश्यक NFC क्षमता असणे महत्त्वाचे आहे.
5. सुरक्षिततेवर भर
UPI व्यवहारांमध्ये सुरक्षा महत्त्वाची असल्याने उपलब्ध पद्धती आणि बँकेच्या नियमांनुसार प्रमाणीकरण लागू होऊ शकते. त्यामुळे फोन टॅप केला म्हणजे प्रत्येक व्यवहार आपोआप पूर्ण होईल असे समजू नये.
ग्राहकांना काय फायदा?
UPI Tap and Pay मुळे डिजिटल पेमेंट आणखी सोपे आणि सोयीस्कर करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. मात्र, हे फीचर वापरण्यापूर्वी आपल्या स्मार्टफोनमध्ये NFC उपलब्ध आहे का, संबंधित UPI अॅपमध्ये सुविधा समर्थित आहे का आणि व्यापाऱ्याकडे NFC-सक्षम टर्मिनल आहे का, हे तपासणे आवश्यक आहे.
एकूणच, UPI Tap and Pay हे भारतातील डिजिटल पेमेंटचा अनुभव अधिक सहज, जलद आणि आधुनिक बनवण्याच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल ठरू शकते.