टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस आणि झोहो समूहातील मॅनेजइंजिनने 13 ऑक्टोबर 2026 रोजी सुरक्षित देशांतर्गत क्लाउड सेवांसाठी भागीदारी जाहीर केली. मॅनेजइंजिनची माहिती तंत्रज्ञान व्यवस्थापन साधने टीसीएसच्या सॉव्हरिनसिक्युअर क्लाउडवर उपलब्ध करण्याचा उद्देश आहे. सरकार, सार्वजनिक संस्था आणि कंपन्यांना माहिती नियंत्रणाचे पर्याय देण्यावर भर असेल.
भागीदारीची घोषणा आणि तिचे स्वरूप
एक्सप्रेस कॉम्प्युटरने 13 ऑक्टोबर रोजी टीसीएस आणि मॅनेजइंजिनच्या भागीदारीची माहिती प्रसिद्ध केली. मॅनेजइंजिन हा झोहो कॉर्पोरेशनचा माहिती तंत्रज्ञान व्यवस्थापन आणि सुरक्षाविषयक सॉफ्टवेअर व्यवसाय आहे. टीसीएसने विकसित केलेल्या सॉव्हरिनसिक्युअर क्लाउडवर या कंपनीची साधने उपलब्ध करून देण्याचा करार झाला आहे. टीसीएस ही सेवा सार्वजनिक संस्था, सरकारी विभाग आणि खाजगी उद्योगांसाठी मांडत आहे. भागीदारी जाहीर झाली म्हणजे सर्व सरकारी यंत्रणा आजपासून या सेवांवर स्थलांतरित झाल्या असा अर्थ होत नाही. संस्थांना आपली तांत्रिक गरज आणि नियमांतील बंधने पाहून सेवांची निवड करावी लागेल. कोणती साधने पहिल्या टप्प्यात प्रत्यक्ष उपलब्ध होतील आणि सर्व ग्राहकांसाठी अंमलबजावणी कधी सुरू होईल याचा पूर्ण तपशील प्रसिद्ध केलेला नाही. त्यामुळे याला पूर्ण झालेला सरकारी तंत्रज्ञान करार समजू नये.
सॉव्हरिन क्लाउड म्हणजे काय?
सॉव्हरिन क्लाउड ही माहिती कोणत्या देशाच्या कायदेशीर आणि व्यवस्थापकीय नियंत्रणाखाली ठेवली जाईल यावर भर देणारी संगणकीय व्यवस्था आहे. काही संस्थांना ग्राहकांचा संवेदनशील तपशील, सरकारी नोंदी किंवा उद्योगातील महत्त्वाचा डेटा नियमानुसार जपावा लागतो. त्यासाठी साठवण, प्रवेश नियंत्रण आणि तपासणीची नोंद या बाबी महत्त्वाच्या असतात. टीसीएसच्या सॉव्हरिनसिक्युअर क्लाउडमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्तेशी संबंधित संगणकीय कामांसाठीही व्यवस्था असल्याचा कंपनीचा दावा आहे. देशांतर्गत क्लाउड म्हणजे इंटरनेटवरील प्रत्येक धोका आपोआप नाहीसा होतो, असा अर्थ होत नाही. माहितीची सुरक्षितता वापरकर्त्यांना दिलेले अधिकार, सॉफ्टवेअरची दुरुस्ती आणि सतत देखरेखीवर अवलंबून राहते. स्थानिक नियंत्रण आणि सुरक्षितता हे संबंधित पण स्वतंत्र विषय आहेत. संस्था क्लाउड निवडताना दोन्ही गोष्टींचे पुरावे तपासू शकते.
मॅनेजइंजिनची साधने कोणत्या कामासाठी?
मॅनेजइंजिनचे व्यवसाय सॉफ्टवेअर माहिती तंत्रज्ञान यंत्रणांमधील उपकरणे, वापरकर्त्यांचे अधिकार आणि सुरक्षाविषयक कामे व्यवस्थापित करण्यासाठी वापरले जाते. सरकारी कार्यालयात अनेक संगणक आणि वेगवेगळ्या सेवा एकत्र सुरू असतात. अशा व्यवस्थेत कोणत्या कर्मचाऱ्याला कोणती माहिती पाहण्याचा अधिकार आहे हे नियंत्रित करणे आवश्यक असते. तांत्रिक त्रुटी शोधणे आणि यंत्रणांची स्थिती तपासणे हेही महत्त्वाचे काम आहे. टीसीएसच्या क्लाउडवर मॅनेजइंजिनची साधने दिल्यास अशा कामांसाठी पर्याय उपलब्ध होऊ शकतात. मात्र सर्व उत्पादने पहिल्याच दिवशी उपलब्ध असतील असा दावा अधिकृत घोषणेत नाही. परवाना शुल्क, सवलती आणि विशिष्ट उपकरणांशी सुसंगतता यांचा ग्राहकाने स्वतंत्र तपशील घ्यावा. जुन्या यंत्रणेतील माहिती नवीन सेवेत आणण्यापूर्वी सुरक्षित स्थलांतर आराखडा तयार करणेही आवश्यक आहे.
कंपनी अधिकाऱ्यांनी काय सांगितले?
टीसीएसचे अधिकारी सतीशचंद्र दोरेस्वामी यांनी भारतातील एआय आधारित बदलांसाठी डेटा नियंत्रण राखणारी क्लाउड पायाभूत व्यवस्था महत्त्वाची असल्याचे म्हटले. मॅनेजइंजिनचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी राजेश गणेशन यांनी डिजिटल सार्वभौमत्वाला उद्योगांची वाढती गरज असल्याची भूमिका व्यक्त केली. एक्सप्रेस कॉम्प्युटरच्या 13 ऑक्टोबरच्या अहवालात या दोन्ही अधिकाऱ्यांची विधाने नमूद आहेत. ही संबंधित कंपन्यांची अपेक्षा आणि व्यावसायिक दिशा आहे. दोन्ही कंपन्यांच्या मते अशा भागीदारीमुळे ग्राहकांचा विश्वास वाढू शकतो. मात्र ग्राहक समाधान, माहिती गळतीतील घट किंवा खर्चात बचत यांचा स्वतंत्र अभ्यास या घोषणेत देण्यात आलेला नाही. सेवा यशस्वी आहे का हे प्रत्यक्ष वापरानंतरच तपासता येईल. नवीन क्लाउड स्वीकारणाऱ्या संस्थांनी स्वतःचे मोजता येणारे सुरक्षा आणि कार्यक्षमता निकष ठरवणे आवश्यक राहील.
संस्थांनी काय तपासावे आणि पुढे काय?
सरकारी कार्यालय किंवा खासगी संस्था नवीन क्लाउड सेवेकडे जाताना माहिती कोणत्या ठिकाणी साठवली जाईल याची लेखी पुष्टी घ्यावी. वापरकर्त्यांच्या अधिकारांवरील नियंत्रण, जुने तपशील परत मिळवण्याची सुविधा आणि सेवा बंद करण्याच्या अटी पाहाव्यात. संस्थेची विद्यमान यंत्रणा मॅनेजइंजिनच्या संबंधित साधनांशी सुसंगत आहे का याची चाचणी करावी. करारातील सुरक्षा जबाबदाऱ्या नेमक्या कोणत्या कंपनीकडे राहतील हे स्पष्ट असणे गरजेचे आहे. सेवा खंडित झाल्यास माहिती पुनर्प्राप्तीची व्यवस्था आणि तक्रार निवारणाची वेळही तपासावी. भागीदारीच्या घोषणेत सर्व योजनांचे दर आणि ग्राहक स्थलांतराची अंतिम तारीख दिलेली नाही. त्यामुळे एकाच बातमीवरून सर्व संस्था लगेच सेवा बदलतील असा निष्कर्ष काढता येणार नाही. पुढे उत्पादननिहाय उपलब्धता आणि प्रत्यक्ष सरकारी व उद्योग वापराची अधिकृत उदाहरणे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. डेटा स्थानिक पातळीवर ठेवणे आणि त्या डेटावर कोण प्रवेश करू शकतो यांचे नियंत्रण वेगवेगळ्या पद्धतीने तपासावे लागते. काही सेवांना माहितीची नोंद एका ठिकाणी ठेवावी लागू शकते, तर सुरक्षा तपासणीची साधने वेगळ्या यंत्रणेत असू शकतात. त्यामुळे संस्थेच्या नियमांशी सेवा खरोखर सुसंगत आहे का हे लेखी करारातून स्पष्ट केले पाहिजे. एका कंपनीने ‘सुरक्षित’ असा शब्द वापरला म्हणजे स्वतंत्र सुरक्षा परीक्षण झाले असे आपोआप मानता येत नाही. माहिती तंत्रज्ञान सेवा बदलताना जुनी यंत्रणा आणि नवीन क्लाउड काही काळ एकत्र वापरावे लागू शकतात. या काळात डेटाची अचूकता आणि वापरकर्त्यांचे अधिकार यांवर अधिक लक्ष ठेवावे लागते. कोणते कर्मचारी नवीन प्रणाली वापरतील, त्यांना प्रशिक्षण कोण देईल आणि त्रुटी आल्यास जबाबदारी कोणाची राहील हे ठरवणे आवश्यक असते. अशा प्रत्यक्ष अंमलबजावणीच्या तपशीलांचा निकाल व्यावसायिक घोषणेतून समजत नाही.
स्रोत
- Express Computer — 13 ऑक्टोबर 2026
- TCS official newsroom — कंपनीची अधिकृत माहिती
- ManageEngine official newsroom — कंपनीची अधिकृत माहिती