सरकारी ऊर्जा वित्तपुरवठा कंपनी आरईसीने 26 ऑक्टोबर 2026 रोजी सप्टेंबर तिमाहीत 3,477.73 कोटी रुपयांचा एकत्रित निव्वळ नफा नोंदवला. मागील वर्षाच्या समान तिमाहीपेक्षा हा नफा 21.23% कमी आहे. मात्र कंपनीच्या कर्जपुस्तकाचा आकार 6.17 लाख कोटी रुपयांवर गेला आणि नवीकरणीय ऊर्जा प्रकल्पांशी संबंधित कर्जव्यवहारात वार्षिक 27% वाढ झाली.
नफ्यातील घट किती मोठी आहे?
आरईसीच्या 26 ऑक्टोबरच्या अधिकृत आर्थिक निकालानुसार सप्टेंबरअखेरच्या तिमाहीत एकत्रित निव्वळ नफा 3,477.73 कोटी रुपये झाला. मागील वर्षी याच तिमाहीत नफा 4,414.93 कोटी रुपये होता. त्यामुळे वार्षिक 21.23% घट नोंदली गेली. मागील जून तिमाहीत नफा 4,192.76 कोटी रुपये होता. तिच्या तुलनेतही सप्टेंबरमधील नफा 17.05% कमी होता. इकॉनॉमिक टाइम्स एनर्जीवर्ल्ड आणि बिझनेस स्टँडर्डने या आकड्यांची पुष्टी केली. कंपनीच्या कामकाजातील महसूल 15,000.40 कोटी रुपये झाला. मागील वर्षाच्या 15,152.67 कोटींच्या तुलनेत त्यात सुमारे 1% घट झाली. महसूल कमी होणे आणि नफा त्याहून जास्त प्रमाणात घटणे यांमागे खर्च, तरतुदी आणि इतर आर्थिक घटक असू शकतात. मात्र सर्व घट केवळ कर्जबुडव्यांमुळे झाली असे स्वतंत्र खात्रीशीर कारण उपलब्ध नाही. म्हणून आर्थिक तक्त्यातील सर्व संबंधित घटक पाहूनच निष्कर्ष काढावा. एकाच तिमाहीतील नफ्याची घट म्हणजे कंपनीचा कर्जव्यवसाय तितक्याच प्रमाणात आकुंचन पावला असे नाही.
कर्जपुस्तक 6.17 लाख कोटींवर का गेले?
आरईसीच्या अधिकृत प्रसिद्धीपत्रकानुसार 30 सप्टेंबर 2026 रोजी कंपनीचे कर्जपुस्तक सुमारे 6.17 लाख कोटी रुपये झाले. जूनअखेरीपासून त्यात 26,537 कोटी रुपयांची वाढ झाली. ही तिमाही आधारावर सुमारे 5% वाढ आहे. कंपनी ऊर्जा निर्मिती, वितरण आणि संबंधित पायाभूत प्रकल्पांना कर्जपुरवठा करते. नवे कर्ज मंजूर करणे, पैसे वितरित करणे आणि कर्जाची प्रत्यक्ष परतफेड ही वेगवेगळी आर्थिक नोंदी आहेत. कर्जपुस्तक मोठे झाले म्हणजे त्या संपूर्ण रकमेतून एका तिमाहीत नफा मिळाला असा अर्थ नाही. अनेक पायाभूत प्रकल्पांची कर्जफेड अनेक वर्षांत होते. कंपनीने या आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या सहामाहीत 79,207 कोटी रुपयांचे कर्ज वितरित केल्याचे म्हटले. हा सहा महिन्यांचा आकडा असल्यामुळे तो एका तिमाहीतील वितरित रकमेबरोबर थेट तुलना करू नये. प्रकल्प प्रत्यक्ष वेळेत सुरू होतात का आणि ग्राहक कर्जाची परतफेड करतात का हे पुढील कामगिरीसाठी महत्त्वाचे राहील.
नवीकरणीय ऊर्जा कर्जांत 27% वाढ
कंपनीच्या अधिकृत माहितीप्रमाणे नवीकरणीय ऊर्जेशी संबंधित कर्जपोर्टफोलिओ 86,660 कोटी रुपयांवर पोहोचला. मागील वर्षाच्या तुलनेत त्यात 27% वाढ झाली. एनडीटीव्ही प्रॉफिटनेही या वाढीचा उल्लेख केला आहे. नवीकरणीय ऊर्जा प्रकल्पांमध्ये सौर, पवन आणि संबंधित ऊर्जा पायाभूत सुविधांसाठी वित्तपुरवठा होऊ शकतो. मात्र जाहीर कर्जपोर्टफोलिओ म्हणजे त्या प्रमाणात वीज तयार झाली किंवा ग्राहकांच्या विजबिलात घट झाली असे नाही. प्रकल्पाला कर्ज मंजूर झाल्यानंतर प्रत्यक्ष बांधकाम, यंत्रणा उभारणी, परवानग्या आणि उत्पादनाचे टप्पे येतात. काही प्रकल्प उशिरा सुरू झाले तर उत्पन्नाची सुरुवातही पुढे जाऊ शकते. कर्जपुरवठ्याची वाढ आणि उत्पादित विजेचे वास्तविक प्रमाण या स्वतंत्र गोष्टी आहेत. कंपनीने हरित ऊर्जा क्षेत्रातील वाढीला महत्त्व दिले असले तरी प्रत्येक प्रकल्पाची आर्थिक क्षमता आणि परतफेडीची गुणवत्ता वेगळी तपासावी लागेल. भविष्यातील ऊर्जा मागणी वाढली तर प्रकल्पांना संधी मिळू शकते, पण ती निश्चित हमी नाही.
अनुत्पादित कर्जे आणि भांडवल
एनडीटीव्ही प्रॉफिटनुसार कंपनीच्या निव्वळ अनुत्पादित कर्जांचे प्रमाण सप्टेंबरअखेरीस 0.11% होते. याचा अर्थ सर्व कर्जे जोखमीशिवाय आहेत असा नाही. निव्वळ अनुत्पादित कर्जे मोजताना संभाव्य कर्जनुकसानीसाठी केलेल्या तरतुदींचाही विचार केला जातो. त्यामुळे एकूण अनुत्पादित कर्जांच्या प्रमाणाशी त्यांची थेट बरोबरी करणे अचूक नाही. कंपनीची निव्वळ मालमत्ता 94,325 कोटी रुपये झाली असल्याचे अधिकृत अद्ययावतीकरणात नमूद आहे. मागील वर्षाच्या तुलनेत त्यात 14% वाढ झाली. निव्वळ मालमत्ता म्हणजे कंपनीच्या आर्थिक स्थितीचा एक निकष आहे; भागधारकांना निश्चितपणे मिळणाऱ्या परताव्याची रक्कम नाही. ऊर्जा प्रकल्पांसाठी मोठ्या मुदतीचे कर्ज देणाऱ्या संस्थेला भांडवल पुरेसे राखणे महत्त्वाचे असते. पुढील काळात ऊर्जा वितरण कंपन्यांची कर्जफेड आणि नवीन प्रकल्पांची आर्थिक स्थिती यांवर जोखीम अवलंबून राहील. नियमित आर्थिक तपासणीसाठी कंपनीच्या अधिकृत तिमाही पत्रकातील सर्व कर्जगुणवत्ता आकडे पाहावेत.
लाभांश आणि पुढील दिशा
कंपनीच्या संचालक मंडळाने प्रति समभाग 3.50 रुपयांचा अंतरिम लाभांश जाहीर केल्याचे इकॉनॉमिक टाइम्स एनर्जीवर्ल्डने नमूद केले. हा लाभांश आणि समभागाच्या बाजारमूल्यातील बदल वेगवेगळे विषय आहेत. लाभांश जाहीर झाला म्हणून शेअरची किंमत पुढील दिवशी वाढेलच असे नाही. कर्जपुस्तक वाढत असताना निव्वळ नफा घटला असल्याने निधीचा खर्च आणि प्रकल्पांवरील परतावा तपासणे आवश्यक आहे. कंपनीच्या वित्तपुरवठ्यामुळे ऊर्जा पायाभूत सुविधा वाढू शकतात, परंतु एखाद्या प्रकल्पाचा लाभ ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी वेगळे परिचालन निर्णय आवश्यक असतात. गुंतवणूकदारांनी नफ्यातील वार्षिक घट, 6.17 लाख कोटींचे कर्जपुस्तक आणि 86,660 कोटींचे हरित ऊर्जेतील कर्ज या आकड्यांची स्वतंत्र तुलना करावी. ही माहिती गुंतवणुकीचा सल्ला नाही. पुढील तिमाहीत नफ्यावर असलेला खर्चाचा दबाव कमी होतो का, कर्जाचे वितरण किती वाढते आणि नवीकरणीय ऊर्जा प्रकल्पांची परतफेड कशी होते याकडे लक्ष राहील.
स्रोत
- आरईसी अधिकृत वित्तीय निकालावर आधारित निवेदन — 26 ऑक्टोबर 2026
- इकॉनॉमिक टाइम्स एनर्जीवर्ल्ड — 26 ऑक्टोबर 2026
- बिझनेस स्टँडर्ड — 26 ऑक्टोबर 2026
- एनडीटीव्ही प्रॉफिट — 26 ऑक्टोबर 2026