कोटक महिंद्रा बँकेने 24 ऑक्टोबर 2026 रोजी सप्टेंबर तिमाहीतील स्वतंत्र निव्वळ नफा 4,212 कोटी रुपये झाल्याचे जाहीर केले. मागील वर्षाच्या तुलनेत हा नफा 29% वाढला आणि एकत्रित नफा 5,645 कोटी रुपयांवर पोहोचला. मात्र परदेशी चलनातील अनिवासी ठेवींच्या मोठ्या प्रवाहामुळे बँकेचा निव्वळ व्याज नफा दर कमी झाला.
स्वतंत्र आणि एकत्रित नफ्यात फरक
कोटक महिंद्रा बँकेच्या 24 ऑक्टोबरच्या शेअर बाजार निवेदनानुसार स्वतंत्र निव्वळ नफा 4,212 कोटी रुपये होता. मागील वर्षाच्या समान तिमाहीत हा आकडा 3,253 कोटी रुपये होता. एकत्रित नफा मात्र 5,645 कोटी रुपये नोंदवला गेला. मागील वर्षाच्या तुलनेत एकत्रित नफ्यात 26% वाढ झाली. स्वतंत्र निकालांत बँकेची स्वतःची कामगिरी दिसते. एकत्रित निकालांत संबंधित उपकंपन्यांचे परिणामही समाविष्ट होतात. म्हणून 4,212 आणि 5,645 कोटी हे परस्परविरोधी आकडे नाहीत. बिझनेस स्टँडर्डने एकत्रित नफा मागील तिमाहीतील 5,480 कोटी रुपयांपेक्षा अधिक असल्याचे नमूद केले. विविध कालावधी आणि वेगवेगळ्या आर्थिक व्याप्तींची तुलना करताना खबरदारी घ्यावी लागते. रॉयटर्सनुसार विश्लेषकांचा स्वतंत्र नफ्याचा अंदाज 4,104 कोटी रुपये होता. प्रत्यक्ष नफा त्या अपेक्षेपेक्षा अधिक नोंदवला गेला. मात्र अपेक्षेपेक्षा चांगला नफा म्हणजे समभागाचा भाव भविष्यात वाढेल याची हमी नाही. तिमाही निकालातील नफ्याचे मोजमाप करताना कालावधीही नेमका समान असणे आवश्यक आहे.
निव्वळ व्याज उत्पन्नात किती वाढ?
बँकेच्या अधिकृत माहितीनुसार निव्वळ व्याज उत्पन्न 8,459 कोटी रुपये झाले. मागील वर्षाच्या समान कालावधीत ते 7,311 कोटी रुपये होते. त्यामुळे वार्षिक वाढ सुमारे 16% आहे. निव्वळ व्याज उत्पन्न म्हणजे कर्जावर मिळालेल्या व्याजातून ठेवी आणि इतर निधीवर द्यावे लागणारे व्याज वजा केल्यानंतर उरणारी रक्कम. रॉयटर्सनुसार देशांतर्गत कर्जवाढ 25% होती, तर ठेवींची वाढ 23% नोंदवली गेली. जास्त कर्जवाटपामुळे व्याज उत्पन्न वाढू शकते. मात्र ठेवींवरील खर्चही वाढला तर प्रत्येक कर्जातून मिळणाऱ्या निव्वळ कमाईवर परिणाम होऊ शकतो. बँकेचे इतर उत्पन्न वार्षिक 23% वाढून 3,194 कोटी रुपये झाले. यामध्ये व्याजाव्यतिरिक्त वेगवेगळ्या सेवांतून मिळणाऱ्या उत्पन्नाचा समावेश होतो. त्यामुळे निव्वळ व्याज उत्पन्न आणि इतर उत्पन्न एकच मानू नये. तिमाहीतील नफ्यासाठी या दोन्ही घटकांची भूमिका महत्त्वाची राहिली आहे. कर्जवाटपात वाढ दिसल्याने प्रत्येक प्रकारच्या कर्जाचा व्याजदर बदलला असे ठरवताच येत नाही.
परदेशी चलनातील ठेवींमुळे नफा दर घटला
बँकेचा निव्वळ व्याज नफा दर मागील तिमाहीतील 4.53% वरून 4.31% झाला. मागील वर्षाच्या समान कालावधीत हा दर 4.54% होता. बँकेच्या म्हणण्यानुसार परदेशी चलनातील अनिवासी ठेवींच्या वाढीमुळे रोखतेचे प्रमाण वाढले आणि व्याज नफा दरावर दबाव आला. रॉयटर्सने अशा ठेवींसाठी जूनमध्ये रिझर्व्ह बँकेने दिलेल्या काही सुविधांचा संदर्भ दिला आहे. बँकेने या तिमाहीत सुमारे 55,344 कोटी रुपयांच्या परदेशी चलनातील अनिवासी ठेवी मिळवल्याचे अन्य वित्तीय अहवालांत म्हटले आहे. जास्त ठेवी आल्याने बँकेकडे निधी वाढतो, मात्र तो निधी तितक्याच वेगाने अधिक उत्पन्न मिळवणाऱ्या कर्जांत वापरला जाईलच असे नाही. म्हणून कर्जवाढ असूनही नफा दर कमी होऊ शकतो. एकूण ठेवींची वाढ आणि या विशेष प्रकारच्या ठेवी वगळून केलेली वाढ वेगवेगळी असते. प्रत्येक बचत खातेधारकाच्या व्याजदरात ताबडतोब बदल झाला असा या निकालाचा अर्थ नाही. या निधीचा पुढील काळात कोणत्या प्रकारच्या कर्जांना पुरवठा होतो याचाही परिणाम होऊ शकतो.
बुडीत कर्जे आणि तरतुदींमध्ये सुधारणा
रॉयटर्सनुसार संभाव्य बुडीत कर्जे आणि इतर जोखमीसाठी केलेल्या तरतुदी 15% घटून सुमारे 804 कोटी रुपये झाल्या. बँकेच्या अधिकृत निकालानुसार एकूण अनुत्पादित कर्जांचे प्रमाण 1.04% होते. मागील तिमाहीत ते 1.18% होते. निव्वळ अनुत्पादित कर्जांचे प्रमाण 0.24% नोंदवण्यात आले आहे. एकूण आणि निव्वळ अनुत्पादित कर्जे वेगवेगळ्या पद्धतीने मोजली जातात. संभाव्य नुकसानीसाठी राखून ठेवलेल्या तरतुदींचा विचार केल्यानंतर निव्वळ प्रमाण वेगळे येते. तरतुदी कमी झाल्याने चालू तिमाहीतील नफ्याला मदत मिळू शकते. मात्र भविष्यात नवीन कर्जदारांकडून परतफेड उशिरा झाल्यास हे खर्च पुन्हा वाढू शकतात. कर्जगुणवत्तेतील एका तिमाहीतील सुधारणा कायम राहील अशी खात्री नाही. त्यामुळे बँकेची वाढ तपासताना नफा, तरतुदी आणि कर्जपरतफेड यांचे प्रमाण एकत्र पाहावे लागते. कर्जदारांची परिस्थिती पुढील तिमाहीत बदलली तर याच गुणोत्तरांमध्ये वाढही होऊ शकते.
ठेवीदार आणि गुंतवणूकदारांसाठी पुढील प्रश्न
बँकेच्या अधिकृत निवेदनानुसार एकत्रित ग्राहक मालमत्ता 6,99,250 कोटी रुपये झाली. मागील वर्षाच्या तुलनेत या मोजमापात 21% वाढ होती. एकत्रित भांडवल पर्याप्तता गुणोत्तर 22.4% नोंदवले गेले. हा आकडा जोखीम पेलण्यासाठी उपलब्ध भांडवलाचा संकेत देतो, ग्राहकांच्या भविष्यातील ठेवीवरील परताव्याची हमी नाही. कर्जदारांनी मंजूर व्याजदर, प्रक्रिया शुल्क आणि मुदतपूर्व परतफेडीच्या अटी तपासाव्यात. ठेवीदारांनी मुदत, लागू व्याजदर आणि ठेव विम्याच्या अटी अधिकृत कागदपत्रांत पाहाव्यात. गुंतवणूकदारांनी परदेशी चलनातील अनिवासी ठेवींमुळे निर्माण झालेल्या मोठ्या फरकाचा विचार करावा. ही माहिती गुंतवणुकीचा सल्ला नाही. पुढील तिमाहीत नफा दर पुन्हा सुधारतो का, विशेष ठेवींचा वापर कसा होतो आणि अनुत्पादित कर्जांचे प्रमाण कमी राहते का याकडे लक्ष असेल. व्यवस्थापनाने केलेल्या भविष्यातील अपेक्षा प्रत्यक्ष आर्थिक निकालांपासून वेगळ्या समजाव्यात. यासाठी पुढील अधिकृत आर्थिक निवेदनातील समान कालावधीतील आकडे तपासणे गरजेचे राहील.
स्रोत
- कोटक महिंद्रा बँक अधिकृत विनिमय सूचना — 24 ऑक्टोबर 2026
- रॉयटर्स — 24 ऑक्टोबर 2026
- बिझनेस स्टँडर्ड — 24 ऑक्टोबर 2026
- एनडीटीव्ही प्रॉफिट — 24 ऑक्टोबर 2026
- इकॉनॉमिक टाइम्स — 24 ऑक्टोबर 2026