Apple ने 9 सप्टेंबर 2026 रोजी California मधील Cupertino येथे आयोजित कार्यक्रमात आपला पहिला foldable smartphone, iPhone Duo, सादर केला. अत्याधुनिक तंत्रज्ञान आणि foldable design मुळे या फोनची मोठी चर्चा होत असली, तरी भारतातील किंमतीने ग्राहकांना आश्चर्याचा मोठा धक्का दिला आहे.
भारतात iPhone Duo च्या 256GB variant ची सुरुवातीची किंमत ₹2,99,900 ठेवण्यात आली आहे. याउलट अमेरिकेत हाच फोन $1,999 मध्ये उपलब्ध आहे. सध्याच्या सुमारे ₹95 प्रति डॉलर या विनिमय दरानुसार अमेरिकेतील किंमत भारतीय चलनात जवळपास ₹1.90 लाख होते. मात्र भारतीय ग्राहकांना यासाठी जवळपास ₹3 लाख मोजावे लागणार आहेत.
म्हणजेच साध्या currency conversion च्या तुलनेत भारतातील किंमत ₹1 लाखांहून अधिक आहे. ही तफावत जवळपास 50 टक्क्यांपर्यंत पोहोचते. त्यामुळे केवळ रुपयाचे अवमूल्यन हे या महागड्या किंमतीमागचे कारण नसल्याचे स्पष्ट होते.
Imported components मुळे वाढतो खर्च
Apple ने भारतातील iPhone assembly वाढवली असली, तरी foldable smartphone साठी आवश्यक असणारे अनेक महत्त्वाचे आणि महागडे components अजूनही परदेशातून आयात केले जातात. यामध्ये foldable OLED display, विशेष hinge mechanism, premium camera modules आणि A-series chipset यांचा समावेश आहे.
हे components भारतातील assembly plant पर्यंत पोहोचण्यापूर्वी त्यांच्यावर customs duty आणि इतर आयात शुल्क आकारले जाते. आयात केलेल्या भागांची किंमत, वाहतूक खर्च आणि विविध कर यामुळे फोन तयार करण्याचा एकूण खर्च वाढतो. अखेर हा वाढीव खर्च ग्राहकांकडूनच वसूल केला जातो.
18 टक्के GST चा मोठा परिणाम
भारतात smartphones वर 18 टक्के GST आकारला जातो. जवळपास ₹3 लाख किंमत असलेल्या premium phone वर GST ची रक्कमही मोठी होते. त्यामुळे अमेरिकेतील किंमतीचे थेट रुपयात रूपांतर करून भारतातील किंमत ठरवणे शक्य होत नाही.
फोनवरील GST सोबत imported components वर आकारण्यात येणारे शुल्क एकत्र झाल्याने iPhone Duo ची retail price लक्षणीयरीत्या वाढते.
भारतात assembly होऊनही फोन स्वस्त का नाही?
Apple ने आपल्या partners च्या मदतीने भारतातील assembly operations मोठ्या प्रमाणात वाढवली आहेत. यामुळे पूर्ण तयार फोन आयात करताना लागणारे काही शुल्क कमी होते. तसेच जागतिक supply chain मधील अडथळे आणि भूराजकीय तणाव यांचा धोका हाताळण्यासाठी कंपनीला भारतातील उत्पादनाचा फायदा मिळतो.
मात्र भारतात assembly होत असल्याचा लाभ ग्राहकांना कमी किंमतीच्या स्वरूपात मिळेलच, असे नाही. Foldable iPhone मधील महत्त्वाचे parts स्थानिक स्तरावर तयार होत नसल्याने उत्पादन खर्चात अपेक्षित घट झालेली नाही. स्थानिक assembly मधून होणारी बचत Apple चे profit margins, distribution खर्च आणि भारतातील tax structure यामध्ये समाविष्ट होत असल्याचे दिसते.
Apple ची premium pricing strategy
भारतीय बाजारपेठेत Apple चे phones अनेक वर्षांपासून इतर देशांच्या तुलनेत महाग राहिले आहेत. iPhone 6s च्या काळापासून भारतातील launch prices अनेक प्रमुख बाजारपेठांपेक्षा जास्त असल्याचे पाहायला मिळाले आहे.
iPhone Duo च्या किमतीवरूनही कंपनी या device द्वारे मोठ्या प्रमाणात विक्री करण्यापेक्षा मर्यादित पण जास्त पैसे खर्च करण्याची तयारी असलेल्या ग्राहकांना लक्ष्य करत असल्याचे संकेत मिळतात. हा smartphone सामान्य ग्राहकांसाठी नसून luxury technology product म्हणून सादर करण्यात आला आहे.
विशेष म्हणजे iPhone Duo च्या 2TB variant ची किंमत एका entry-level Maruti hatchback car च्या जवळपास पोहोचते. त्यामुळे सोशल मीडियावर या फोनच्या features पेक्षा त्याच्या किंमतीचीच अधिक चर्चा सुरू झाली आहे.
भारतात उच्च मूल्याच्या electronic components वरील import duties कमी होत नाहीत किंवा Apple या parts चे स्थानिक sourcing सुरू करत नाही, तोपर्यंत अमेरिकेतील dollar price आणि भारतातील rupee price यांच्यातील मोठी तफावत कायम राहण्याची शक्यता आहे.