हिंदुस्तान झिंकने 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी सप्टेंबरअखेरच्या तिमाहीचे निकाल जाहीर केले. कंपनीचा निव्वळ नफा 6,412 कोटी रुपये झाला आणि चांदीचे उत्पादन मागील वर्षाच्या तुलनेत 20% वाढून 173 टन झाले. जस्ताच्या उत्पादनखर्चात घट आणि धातूंच्या किमतीतील वाढ यामुळे नफ्याला महत्त्वाचा आधार मिळाला.
नफा आणि महसुलातील वाढ
रॉयटर्सच्या 19 ऑक्टोबरच्या अहवालानुसार हिंदुस्तान झिंकचा सप्टेंबर तिमाहीतील निव्वळ नफा 6,412 कोटी रुपये झाला. मागील वर्षाच्या समान तिमाहीत तो 2,649 कोटी रुपये होता. त्यामुळे नफा दुपटीपेक्षा अधिक वाढला. कंपनीचा कामकाजातील महसूल 15,093 कोटी रुपयांपर्यंत वाढला. मागील वर्षाच्या तुलनेत महसुलात 76.5% वाढ झाली. अधिकृत प्रसिद्धीपत्रकात वाढलेल्या धातूच्या किमती, उत्पादन आणि खर्चातील कार्यक्षमता हे घटक स्पष्ट केले आहेत. नफ्याची टक्केवारी वाढ म्हणजे विकलेल्या प्रत्येक धातूचे प्रमाण त्याच टक्केवारीने वाढले असा अर्थ नाही. धातूचे जागतिक दर वाढल्यास त्याच वजनाच्या मालातून जास्त महसूल मिळू शकतो. उत्पादनखर्च घटल्यास नफ्यात आणखी सुधारणा होऊ शकते. म्हणून नफा, महसूल आणि विकलेल्या मालाचे प्रमाण यांचे स्वतंत्र विश्लेषण आवश्यक आहे. विक्रमी तिमाही म्हणजे भविष्यातही अशीच वाढ निश्चित होईल असे नाही. पुढील कालावधीतील धातूंचे बाजारभाव बदलल्यास कंपनीच्या कामगिरीवर वेगळा परिणाम होऊ शकतो. कंपनीच्या निकालातील आकडे सप्टेंबरमध्ये संपलेल्या विशिष्ट तिमाहीचे आहेत; संपूर्ण वर्षाचा निकाल त्यातून निश्चित होत नाही.
चांदीचे उत्पादन 173 टन झाले
हिंदुस्तान झिंकच्या अधिकृत निकालानुसार सप्टेंबर तिमाहीत चांदीचे उत्पादन 173 टन झाले. मागील वर्षाच्या याच तिमाहीपेक्षा हे उत्पादन 20% अधिक आहे. रॉयटर्सच्या वृत्तानुसार चांदीच्या विक्रीतून मिळालेल्या महसुलातही लक्षणीय वाढ झाली. कंपनीने चांदीला तिमाही नफ्यासाठी महत्त्वाचा आधार म्हटले आहे. चांदीचा वापर दागदागिने तयार करण्याबरोबरच काही इलेक्ट्रॉनिक आणि औद्योगिक उपकरणांतही होतो. मात्र एका कंपनीचे चांदी उत्पादन वाढले म्हणून देशातील सर्व चांदीची मागणी तितकीच वाढली असे होत नाही. उत्पादनाचे वजन आणि त्यातून मिळालेली विक्री रक्कम या वेगळ्या नोंदी आहेत. चांदीचा बाजारभाव बदलल्यास त्याच वजनाच्या मालातून मिळणारे पैसेही बदलतात. एखाद्या वर्षातील वाढ पुढील वर्षी तशीच राहील असे निश्चित सांगता येत नाही. कंपनीच्या सर्व धातूंना समान प्रमाणात नफा मिळतो असेही नाही. चांदीच्या उत्पादनातील वाढ आणि तिच्या किमतीचा नफ्यावर झालेला परिणाम वेगळा पाहणे अधिक अचूक ठरेल.
खाणीतून मिळालेला धातू आणि तयार धातू
रॉयटर्सनुसार खाणीतून काढलेल्या धातूचे उत्पादन 271 हजार टन होते. मागील वर्षाच्या समान तिमाहीच्या तुलनेत यात 5% वाढ झाली. शुद्धीकरणानंतर तयार झालेल्या धातूंचे उत्पादन 264 हजार टन झाले. या टप्प्यावर वार्षिक वाढ 7% होती. खाणीतून काढलेल्या खनिजात इतर पदार्थ मिसळलेले असतात. प्रक्रिया केल्यानंतर तयार होणारा धातू वेगळ्या वजनाचा असू शकतो. त्यामुळे 271 हजार आणि 264 हजार टन हे परस्परविरोधी आकडे नाहीत. हे उत्पादन प्रक्रियेतील वेगवेगळ्या टप्प्यांचे मोजमाप आहे. धातूचा दर्जा, ऊर्जा आणि कारखान्याच्या कार्यक्षमतेचा तयार मालावर परिणाम होऊ शकतो. कंपनीने या तिमाहीत उत्पादन आणि शुद्धीकरणातील सुधारणा नोंदवल्या आहेत. मात्र एका तिमाहीतील वाढ वर्षभर कायम राहील अशी हमी देता येत नाही. पुढील कालावधीत उत्पादनाचे प्रमाण, देखभाल आणि बाजारातील मागणी यांचा परिणाम तपासावा लागेल.
जस्त उत्पादनखर्चात 29% घट का?
रॉयटर्सच्या माहितीनुसार रॉयल्टी वगळून जस्ताच्या उत्पादनाचा प्रति टन खर्च 703 अमेरिकी डॉलर झाला. मागील वर्षाच्या तुलनेत हा खर्च 29% कमी आहे. कंपनीने उत्पादन प्रक्रियेतील कार्यक्षमता आणि उपउत्पादनांमधून मिळणाऱ्या उत्पन्नाचा फायदा झाल्याचे स्पष्ट केले. सल्फ्युरिक आम्लाच्या चांगल्या किमतींमुळेही उत्पादनाचा निव्वळ खर्च कमी होण्यास मदत झाल्याचे रॉयटर्सने नमूद केले. काही उपउत्पादने विकल्याने मिळणाऱ्या रकमेचा विचार खर्च मोजताना केला जाऊ शकतो. त्यामुळे खर्चातील संपूर्ण घट केवळ कमी वीज वापरल्यामुळे झाली असे म्हणता येणार नाही. कंपनीने आर्थिक वर्ष 2027 साठी प्रति टन खर्चाचा अंदाज 825 ते 850 डॉलरपर्यंत कमी केला आहे. पूर्वीचा अंदाज 975 ते 1,000 डॉलर इतका होता. हा व्यवस्थापनाचा भविष्यातील अंदाज आहे; प्रत्यक्ष पूर्ण आर्थिक वर्षाचा निश्चित निकाल नाही. उपउत्पादनांचे बाजारभाव कमी झाल्यास या खर्चगणितात बदल होऊ शकतो. यासाठी पुढील तिमाहीच्या खर्चाची आणि बाजारातील किंमतींची तुलना करावी लागेल.
विस्तार आणि बाजारातील अनिश्चितता
हिंदुस्तान झिंकने वार्षिक 250 हजार टन अतिरिक्त जस्त क्षमतेसाठी प्रकल्प राबवत असल्याचे म्हटले आहे. रॉयटर्सच्या वृत्तानुसार या प्रकल्पातील अभियांत्रिकी आणि साहित्य खरेदीचे महत्त्वाचे टप्पे पूर्णत्वाच्या जवळ आहेत. मात्र कारखान्यात प्रत्यक्ष संपूर्ण नवीन क्षमता कार्यान्वित झाली आहे असा दावा कंपनीने केला नाही. यंत्रसामग्री बसवणे, चाचणी पूर्ण करणे आणि नियमित उत्पादन सुरू करणे या वेगळ्या प्रक्रिया आहेत. कंपनीच्या मते 2026 मध्ये जागतिक शुद्ध जस्त बाजारात 180 हजार टन पुरवठा तुटवडा निर्माण होऊ शकतो. हा उद्योगाबद्दलचा कंपनीचा अंदाज आहे; प्रत्यक्ष वर्षअखेरीस मोजलेला निश्चित तुटवडा नाही. बाजारभाव वाढल्यास कंपनीला फायदा होऊ शकतो, तर भाव कमी झाल्यास उलट परिणाम संभवतो. गुंतवणूकदारांनी जस्त आणि चांदीच्या किमती, उत्पादनप्रमाण व प्रति टन खर्च स्वतंत्रपणे पाहावा. ही माहिती गुंतवणुकीचा सल्ला नाही. पुढील काळात चांदी उत्पादन टिकते का आणि जस्ताचा विस्तार कोणत्या तारखेला प्रत्यक्ष उत्पादनात येतो हे पाहणे महत्त्वाचे राहील.
स्रोत
- हिंदुस्तान झिंक अधिकृत प्रसिद्धीपत्रक — 19 ऑक्टोबर 2026
- रॉयटर्स — 19 ऑक्टोबर 2026
- फायनान्शियल एक्स्प्रेस — 19 ऑक्टोबर 2026
- मनीकंट्रोल — 19 ऑक्टोबर 2026